2015 times suburi2015 times suburi

First off, a reminder: This Saturday, the 10th, will be Kikuta-sensei’s last class with our group. He will be moving to another country because of his work. Please join us at the potluck meal, to thank him and give him your best wishes and to celebrate the opening of the new year.

Last Sunday I was invited by Arjan of Kochokai in Haarlem for a hatsukeiko to celebrate the new year, where we struck the number of years while being encouraged by an ensemble of taiko drums. And as this year is the year 2015 we were going to make 2015 strikes with our bokken. Afterwards there would also be a little lunch but I didn’t attend that because I went to Leiden to see the Geisha exhibit with my dad (which is highly recommended by the way).

Many different disciplines come together
The especially nice thing about Kochokai is that it’s a kobudojo, which means they train a certain type of martial art there as it has been handed down from master to pupil for many generations, all the way back to medieval times and in some cases even earlier. Kochokai sometimes organizes these special events to celebrate something or to simply exchange martial arts with each other. And in this case it was no different, there were aikidoka, iaidoka, kendoka (me and one other, Tijs Dingerdis, coincidentally), mugai ryu practitioners, katori shinto ryu practitoners and probably many more that I don’t know of. So while we were doing the actual suburi you could see many different ways of doing it. Some strike over their shoulder, others from above their heads etc. It’s good to realize there never is 1 perfect or 1 proper way to do something. This thought obviously extends to life in general.

2015 strikes
So after mingling among the guests and participants for a while the counting of the strikes was explained, with 2015 strikes to go it’s evident there should be some kind of system to keep track. The method of counting proved simple enough, there were 10 people in the front row who would each count to 10 and Arjan would then pull down a paper tab from the 20 that were hung over the kamiza after the last of those 10 people had counted their strikes. All the people who wanted to count along were told to stand on the right side, probably so Arjan could hear the last people he was supposed to keep track of better. Motivation for completing the 2015 strikes was provided in the form of an ensemble of taiko drummers who would strike the rhythm that would always be constant but varied, as there were different types of drums.

During warm up for kendo there’s always a lot of suburi going on. But the number of strikes is usually limited to a few hundred in total, and after the entire training a practitioner would probably have made fewer than 300 strikes. So striking over 2000 times in less than half the time of one kendo training, let alone a whole week’s worth of training, becomes a whole different matter. At first I was striking like I did in kendo, which is actually quite intensive, as it’s meant to warm you up for the training to come. After a couple hundred this became too hard so I changed my strike to kote height instead of men height to make stopping my bokken easier on my arms. I also chose to use my bokken instead of my shinai because the center of weight is slightly closer to my hand and it’s slightly more aerodynamic which would also relieve some of the stresses on my arms.

After about 400 to 500 strikes I started to feel my muscles burning up. And it basically got worse after every 100 strikes or so. But the strangest thing is that sometimes the pain would go away for a while. I don’t understand why this happened, but after those first couple hundred strikes the pain would sort of oscillate up and down. Sometimes I would try to do a regular kendo type suburi in between my strikes where I stop the strike with my arms outstretched as far as proper, but that was completely impossible, the pain was too intense if I would try that. I also quickly stopped giving kakigoe the entire time because it was dry and too strenuous on my throat, although I did count along towards the end of every set of 100 strikes. The lack of kakigoe was made up for by the taiko drummers, as I could literally feel the sound of the drums vibrate throughout my body. I think this also helped me cope with the pain because it seems the drums combined with the endless rhythm of striking released a whole load of adrenaline to put me in a sort of trance. Afterwards my arms would prove to be all but dead, and they would remain this way for 3 days to come.

Almost there
Once all the paper tabs were pulled by Arjan we started the last 15 strikes. I did these strikes as best I could in the normal kendo warmup suburi way, and also gave my loudest kiai. The drums also intensified, and all the people around me started to shout louder and they started to make bigger strikes. By this time I had also developed a couple blisters in my hands, which I haven’t had since I began kendo more than 5 years ago. And then right after the last strike everybody froze and there was no sound. It was incredible.

I would like to express my gratitude to Arjan Tervoort for inviting me to this special hatsukeiko. And I would also like to thank him and all the others of Kochokai for their hospitality.

Kochokai can be found here.
Pictures were taken by Sophie from Sografie.

And again, don’t forget to attend the potluck party after Saturday’s training!

Zie Engelse versie.

Kendo in JakartaKendo in Jakarta

With the slightly cold winter months upon us, I would like to share something I wrote back during the summer while I attended practice at the Jakarta Kendo Association in Indonesia. Both to warm ourselves from this admittedly not incredibly cold weather, and because the new season is almost starting! And just to remind you, next Saturday is the bring-your-own-boo..-uh..-dinner-party. I hope to see you all there!


First Impression before the training:

The moment the cab drove up the driveway of the school I could tell the super typical shape of a Japanese school. And from all the nice architectural details I could tell this school had many facilities that most schools don’t. The school looks like something out of an anime and when I approached the actual auditorium/sports hall this feeling only increased. The school looks like as if someone had teleported a Japanese school from Japan into Indonesia.


Some numbers:

The hall where I practiced kendo has a stage on one end. Along the long walls there are many double doors that were opened as it was really hot and humid outside (35 degrees C, 100% humidity), so even the summer climate of Japan is the same. The floor is nice as well. Closely resembling that of the old Renshinjuku dojo, with the main differences being: it’s way way way larger even though the RSJ hall wasn’t exactly small either, and there are permanent shiaijo markings.

The composition of the kendoka at the JKA are roughly the same as at Renshinjuku as well with all generations and proficiency levels participating with roughly half of them being Japanese nationals. The number of kendoka was slightly higher than a regular training at Renshinjuku at around 30 people in total attending. The number of sensei was also higher than at Renshinjuku with 4 sensei attending instead of the regular 2 at RSJ. All sensei are of Japanese origin and I believe there were at least 2 ranked 7th dan, but I am not too sure about this right now.

The training roughly lasted from 9 am to 12 am, with the first half hour spent on kata (again like RSJ).



Similar to RSJ, the training seemed to be heavily focused on kihon. I was rather late due to “circumstances” (or “jam karet” as Indonesians would say) so after the warming up I was directed to the back room to get my bogu sorted. During this time I missed out on the first part of the training where I believe I heard the commands being given for Kirikaeshi and Men-uchi and such exercises. Once I was able to attend these types of kihon exercises continued.

What is that?

Some of the exercises were Hayai-men, Hayai-kote-men, and Men ni taisuru oji-waza with a focus on forcing the motodachi’s men through the shidachi’s seme.

Then it was on to uchikomi-geiko (4 techniques) with the sensei and after a short break ji-geiko also with the sensei.

During the ji-geiko Ban-sensei told me where my striking distance was. So when he told me from exactly what distance I should attack my men-strike suddenly became a lot better. This was a rather bizarre insight, that I hope to keep with me.


From what I have seen so far I could tell that the overall level of the kendoka of the Jakarta Kendo Association is quite similar to that of Renshinjuku with the exception that there doesn’t seem to be a core group of people who are disproportionately stronger like we have at Renshinjuku. At RSJ there seem to be a lot of beginners and a few very experienced kendoka with almost nobody in between, whereas at the JKA there’s also a sort of middle group i.e. the levels seem to be better proportioned at the JKA. As a result, the international shiai delegation of the JKA is of greatly varying proficiency. From what I’ve heard for example, some of the participants of the WKC from this dojo are only ikkyuu, and others 3rd dan.

On a more personal note, I was also told that my men is very nice. I tried to figure out why I had been told this as the type of training here is almost exactly the same as the training I receive at RSJ. I think it might have to do with my shiai experience which seems to be quite a bit higher than the average over here combined with my length which is exceptional for Indonesian/Japanese standards that makes it somewhat easier for me to score a nice men on a shorter person.

All in all the JKA seems to be like a larger, more Japanese version of Renshinjuku. Especially compared to the (small number of) dojo I have ever visited, which are all Dutch.

What am I supposed to do with this again?


At any rate, I’m incredibly thankful that I have been able to participate in kendo training in the country in which my mother is born. And I hope I can attend the training at the Jakarta Kendo Association twice more before I return to the Netherlands on the 24th of this month.




This was my account of my training in Japan. I had already published it back in September on my Facebook, but I thought it would be nice to share it here as well.

Please don’t forget to attend training on Saturday, January 10th for the opening of the new year practice and -party!

Zie de Engelse versie van de website.


Inoue-sensei on kataInoue-sensei over kata

At the 3rd Kendo World Tokyo Keiko-kai held on Saturday August 2, 2014, H8-dan Inoue Yoshihiko-sensei spoke about the true meaning of the Nihon Kendo Kata, and a demonstration was given by two of his students. The talk was based on an article that Inoue-sensei had written for the September 2014 issue of Kendo Nihon. Below is the handout that was given to all participants.

The original article is posted on Kendo World. The Dutch translation can be read here, by clicking on the dutch flag at the top-right.Op Zaterdag 2 Augustus j.l. werd de derde Kendo World Keiko-kai gehouden in Tokyo. H8-dan Inoue Yoshihiko-sensei sprak daar de leerlingen toe over de ware betekenis van de Nihon Kendo Kata, gevolgd door een demonstratie door twee van zijn leerlingen. De lezing was gebaseerd op een artikel dat Inoue-sensei heeft geschreven voor Kendo Nihon, te verschijnen in September 2014. Hier onder treft men een vertaling van de handout die tijdens de Keiko-kai aan de deelnemers is uitgereikt. Deze vertaling is met toestemming van Kendo World tot stand gekomen.

De ware betekenis van het leren van de Nihon Kendo Kata

(Inoue Yoshihiko Kendo Hanshi 8-dan, Kendo Nihon Sept. 2014)

Inoue-sensei vertelt over de ware betekenis van de Nihon Kendo Kata. (C) Kendo World, 2014.

Inoue-sensei vertelt over de ware betekenis van de Nihon Kendo Kata. (C) Kendo World, 2014.

De wens om NIET te doden
Het hedendaagse Japan is zo gewend geraakt aan vrede, dat men nauwelijks nog de tijd neemt om over sterfelijkheid te peinzen. Ik hoop dat mensen de onherroepelijkheid van de dood leren herkennen door de Kendo Kata. Wanneer een kendoka tot dit inzicht komt zullen zijn Kata ‘tot leven’ komen. Ippon-me is in essentie kenjutsu (technieken om te doden middels het zwaard). Sanbon-me stelt kendo voor (de Weg van het zwaard). Nihon-me ligt ergens tussen beide extremen.

“Chi-jin-yu” is de fundamentele filosofie van kendo. “Chi” verwijst naar wijsheid, of naar het vellen van het juiste oordeel. “Jin” betekent goedertieren, vriendelijkheid of het in overweging nemen van de belangen van anderen. “Yu” verwijst naar de moed om te handelen.

Ippon-me: Het verkrijgen van de vaardigheden om een vijand in één slag te doden. Nihon-me: het ontwapenen van de vijand zonder hem te doden. Sanbom-me: erkenning van de vreugde om te leven. Het beheersen van de vijand met een superieure aanwezigheid, maar zonder een druppel bloed te spillen. Daarna, het voelen van de vreugde om te leven en beide strijders keren ongekwetst terug. Dit is het ultieme doel in kendo.

De ‘authoriteit van de kensen’ leren kennen door Kendo Kata
Het belangrijkste in kendo is het peilen van de tegenstander en het uitoefenen van druk (seme) op hem met de kensen. Zonder de kensen te gebruiken om druk uit te oefenen zou kendo uiteenvallen tot niets meer dan mensen die elkaar met stokken slaan. Het toepassen van seme met de kensen stelt de beoefenaar ook in staat om juiste maai te meten.

Het leren van een correcte Keiko instelling door Kendo Kata

Tegenwoordig legt men bij keiko vaak de nadruk op het winnen of het verliezen. Hoe verzadigd men van geestelijke kracht is, is nagenoeg irrelevant geworden. In shiai strijdt men om winnaars en verliezers te bepalen, terwijl keiko is bedoeld voor de verbetering van beide deelnemers. Het is belangrijk dat beide zijden met volle geesteskracht deelnemen aan keiko. Als je dit kan bereiken, dan zal een partij van 2 of 3 minuten uitputtend zijn, net als in vervlogen tijden. Tegenwoordig houden mensen, tenzij de opdracht anders luidt, keiko van 10~15 minuten. Ze oefenen om elkaar te verslaan en slaan weinig acht op het doel van wederzijdse verbetering. Dit is precies het soort keiko houding dat te verbeteren is door het oefenen van kendo kata.

Aandachtspunten voor Enbu en Keiko – verschillen naargelang van niveau

Tegen beginners zal de instructeur (uchidachi) in itto-ryu “het laten lijken alsof hij toe zal slaan, maar hij zal verzekeren mis te slaan”. Tegen ervaren leerlingen zal hij “het laten lijken alsof hij toe zal slaan, maar hij zal net op tijd stoppen”. Tegen vergevorderde kendoka zal hij “het doen lijken alsof hij toe zal slaan en dat ook werkelijk doen”.

In Kendo Kata tonen de meeste Uchidachi niet voldoende zanshin. Zodra zij “yaaa!” hebben geroepen is het voor hen afgelopen. Maar onthoud: een persoon sterft niet meteen nadat hij is gesneden of doorkliefd. In de tijd dat ik als cipier bij de galgen werkte zag ik vaak dat het lichaam van de geëxecuteerde nog een tijd door bewoog, zelfs nadat de persoon het bewustzijn had verloren. Er is niets angstaanjagender dan dit. Het aspect van zanshin dat een begrip van het sterven bevat ontbreekt bij velen.

Kendo Kata die vooroorloogse en naoorloogse kendo verbinden

Hoewel het naoorloogse kendo als een compleet nieuw iets is herschapen na een periode van gedwongen onthouding, kan men nog steeds stukken van het oude kendo terugvinden in de kendo kata. Als de Kendo Kata worden verwaarloosd bestaat de gerede mogelijkheid dat kendo zal vervallen naar een om-en-om spelletje van tikkertje met shinai [waarbij zijn oorsprong en de theoretische achtergronden compleet worden vergeten]. In Sanbon-me is het doelwit een steek naar de solar-plexus, wat in het moderne kendo geen geldig doel is. Echter, Sanbon-me representeert het ware kendo. Het zwaard raakt het lichaam van de tegenstander op geen enkele manier en er wordt geen bloed vergoten. Zowel Shidachi als Uchidachi verlaten het gevecht zonder kleerscheuren. Uiteindelijk overwint Shidachi Uchidachi met de hoogste vorm van overvalling genaamd “kurai-zeme” waarbij de tegenstander wordt bedwongen door de kracht van de geest en de aanwezigheid. De overwonnene erkent zijn verlies en voelt vreugde omdat hij mag doorgaan met leven. Om niet te sterven, maar om door te leven – het belang van leven wordt hier duidelijk. Dit is de belangrijkste reden waarom “kenjutsu” is hernoemd naar “kendo” – een Weg van leven, in tegenstelling tot technieken om te doden.

Etiquette remindersBelangrijke etiquette

The past few weeks, we have been paying extra attention to kendo etiquette.  As they say: “Rei ni hajimari, rei ni owari” (kendo begins with rei and ends with rei); without etiquette we might as well just whack each other with sticks.

There are many books and articles available on kendo etiquette and one can talk for hours about it. For now, these are some of the things that we have been reminded of recently.

  • Perform a proper ritsu rei before and after each and every exercise, be it kihon or waza keiko, or jigeiko. Bow at the same time, ask to train (“Onegai shimasu“), do the exercise, then meet in the middle, osame-to, then step backwards simultaneously and again bow at the same time. Say your thanks (“Arigato gozaimashita“).
  • A bow is much more than just a quick nod or bend. Pay attention to whom you’re bowing to. Bow at least as long as he does, and do it at the same time. When you’re working with sensei, show extra care.
  • Be quiet in class. There is no room for needless chatter and you should focus on your own training. Don’t talk to your partner and explain what you think he’s doing wrong, unless you are actually in a position to do so.  In most cases you are not. Similarly, if sensei or sempai quickly tells you something, that is not an invitation to open dialogue. If you have any questions, save them until after class. If you have a question about an explanation in shugo, raise your hand.
  • If you would like to speak to a sempai after class in the seiretsu line-up, follow the same procedures as with sensei. Approach him/her from the shimoza side of the dojo, sit in seiza and wait until you have their attention.
  • When you sit down in seiza, do it correctly. Here’s an instructive video from Kendo World.
  • Keep your uniform and equipment tidy. Tie all himo properly, so you won’t have to pause your exercises.  Pay attention to details.
  • Speaking of retying your himo: if you have an equipment malfunction or an emergency during class, move towards the shimoza side. Do not sit down on the kamiza side!
  • Be on time for class. Or better yet, be early. Kouhai are supposed to help in cleaning and preparing the dojo before class. All others can start with stretching or warming up.

De afgelopen weken hebben we extra aandacht besteed aan kendo etiquette.  Het spreekwoord luidt: “Rei ni hajimari, rei ni owari” (kendo begint met rei en eindigt met rei); zonder etiquette kunnen we net zo goed wat in het wilde weg meppen met een eind hout.

Er is al veel gezegd en geschreven over kendo etiquette. Bij deze nogmaals een aantal punten waar we recent aan zijn herinnerd.

  • Doe voor en na elke oefening een juiste ritsu rei, of je nou kihon, waza of jigeiko doet. Buig tegelijk, vraag om te trainen (“Onegai shimasu“), doe de oefening, ga terug naar het midden, osame-to, en stap tegelijkertijd achterwaarts om te eindigen met een buiging. Betuig je dankbaarheid (“Arigato gozaimashita“).
  • Een buiging is meer dan een vlugge knik of een ruk met je bovenlijf. Schenk aandacht aan degeen naar wie je buigt. Buig tegelijkertijd en minstens net zo lang als de ander. Buig iets langer en met respect naar je leraren.
  • Wees stil tijdens de les. Het is geen theekransje en je moet letten op je eigen training. Praat niet met je partner, ook al denk je dat hij iets fout doet, tenzij je ook werkelijk in een onderwijzende positie zit. In de meeste gevallen ben je dat niet. Als sensei of sempai  je een vlugge aanwijzing geeft is dat geen uitnodiging tot een dialoog. Heb je vragen, bewaar die dan tot na de les. Heb je een vraag over de uitleg in shugo, steek dan je hand op en wacht op je beurt.
  • Wil je na de les graag met een sempai spreken (in de seiretsu rij), houd dan de zelfde gebruiken aan als wanneer je naar een leraar gaat. Benader sempai vanuit de shimoza zijde van de dojo, ga zitten in seiza en wacht op je beurt.
  • Als je in seiza gaat zitten, doe dit dan op de juiste manier. Hier is een instructievideo van Kendo World.
  • Houd je uniform en spullen netjes. Bind alle himo correct, zodat je niet tijdens de les de boel moet repareren. Let op details.
  • Sprekend van je himo: mocht je tijdens de les een noodgeval hebben, of touwen opnieuw moeten knopen, doe dit dan aan de shimoza kant van de dojo. Ga niet aan de kamiza kant zitten!
  • Wees op tijd, of liever te vroeg. Kouhai horen te helpen bij het schoonmaken en voorbereiden van de dojo. De anderen kunnen alvast beginnen met opwarmen.

Living with shikaiLeven met shikai

Living with shikai: generalized anxiety disorder in kendo

Courtesy of Abigail Bullock

Courtesy of Abigail Bullock


To retain heijoshin (an even mind) is one of the greater goals in kendo.

Heijoshin reflects a calm state of mind, despite disturbing changes around you. [It] is the state of mind one has to strive for, in contrast to shikai, or the 4 states of mind to avoid:

  1. Kyo: surprise, wonder
  2. Ku: fear
  3. Gi: doubt
  4. Waku: confusion, perplexity

(Buyens, 2012)

In the following pages I would like to introduce you to generalized anxiety disorder, hereafter “GAD”. For sufferers of GAD every day is filled with two of these shikai: fear and doubt. While I am but a layman I do hope that my personal experiences will be of use to those dealing with anxiety disorders in the dojo. I will start off by explaining the medical background of GAD, followed by my personal experiences. I will finish the article by providing suggestions to students and teachers dealing with anxiety in the dojo.


Anxiety disorders: definition and treatment

All of us are familiar with anxiety and fear as they are basic functions of the human body. You are startled by a loud noise, you jump away from a snapping dog and you feel the pressure exuded by your opponent in shiai. They prepare your body for what is called the “fight or flight” reaction: either you run for your life, or you stand your ground and fight tooth and nail. These instincts become problematic if they emerge without any reasonable stimulus. The most famous type of such a disorder are phobias, the fear of specific objects or situations, which are suggested to occur in ~25% of the adult US population. (Rowney, Hermida, Malone, 2012)

Other types of anxiety disorders are:

  • Acute Stress Disorder
  • Agoraphobia
  • Generalized Anxiety Disorder [GAD]
  • Obsessive-Compulsive Disorder [OCD]
  • Panic Disorder
  • Post-traumatic Stress Disorder [PTSD]

For the remainder of this article I will focus on the disorder with which I have personal experience: generalized anxiety disorder.

Perhaps the easiest ways to describe GAD is to use an analogy: GAD is to worry, as depression is to “feeling down”. Just like a depressed person cannot “simply get over it” and is debilitated in his daily life, so does a person with GAD live with constant worry. As it was described by comic artist Mike Krahulik:

The medication I picked up today said it could cause dizziness. […] I had to obsess over it all afternoon: I drove to work today by myself, will I be able to drive home? What if I can’t? How will I know if I can’t? Should I call the doctor if I get dizzy? How dizzy is too dizzy? What if the doctor isn’t there? Will I need to go to the hospital? Should I get a ride home? I can’t leave my car here overnight. The garage closes at 6 what will I do with my car? What if Kara can’t come get me? Should I ask Kiko for a ride home? If I get dizzy does that mean it’s working? Does that mean it’s not working? What if it doesn’t work?” (Krahulik, 2008)

Paraphrased from DSM-IV-TR (footnote 1) and from Rowney, Hermida, Malone, criteria for GAD are that the person has trouble controlling worries and is anxious about a variety of events, more than 50% of the time, for a duration of at least 6 months. These worries must not be tied to a specific anxiety or phobia and must not be tied to substance abuse. The person exhibits at least three of the following symptoms: restlessness, exhaustion, difficulty concentrating, irritability, muscle tension and sleep disturbance.

Thus the symptoms differ per person, as does the potency of an episode. In severe cases of GAD episodes will result in what is known as a panic attack, which you could describe as a ten-minute bout of super-fear. Effects of a panic attack may include palpitations, cold sweat, spasms and cramps, dizziness, confusion, aggressiveness and hyperventilation. Because of these effects, people having a panic attack may think they are having a heart attack or that they are going plain crazy.

An important element to GAD is the vicious cycle or snowball effect. As my therapy workbook describes it (Boeijen, 2007), a sense of anxiety will lead to physical and mental expressions, which in turn will lead to anxious thinking. People with GAD will often fear the effects of anxiety, like fainting or throwing up. These anxious thoughts will create new anxiety, which may worsen the experienced effects, which in turn will feed more anxious thoughts. And so on. Thus, even the smallest worry could start an episode of anxiety, like a snowball rolling down a slope. What may get started with “The fish I had for lunch tasted a bit off.” may end up with “Oh no, I’m having a heart attack!“. If that doesn’t sound logical to you, you’re right! The vicious cycle feeds off of assumptions, worries and thoughts that get strung together. I’ll have two personal examples later.

Treatment of GAD occurs in different ways, often combined:

  • Medical treatment of pre-existing physical ailments or other disorders.
  • Medicinal treatment of the anxiety, with for example Prozac, Zoloft, Valium or Ativan.
  • Psychotherapy.
  • Support structures through the education of family and friends.

All sources agree that having proper support structures is imperative for those suffering from any anxiety disorder. Knowing that people understand what you are going through provides a base level of confidence, a foothold if you will. Knowing that these people will be able to catch you if you fall is a big comfort. Having someone to help you dispel illogical and runaway worries is invaluable.


My personal experiences with GAD

I am lucky that I suffer from mild GAD and that I have only experienced less than fifteen panic attacks in my life. Where others are harrowed by constant anxiety, I only have trouble in certain situations. I was never diagnosed as such, but in retrospect I have had GAD since my early childhood. At the time, the various symptoms were classified as “school sickness”, irritable bowel syndrome and work-related stress. It was only during a holiday abroad in 2010 that I realized something bigger was at hand, because I had a huge panic attack. I was extremely agitated, could not form a coherent strain of thought and was very argumentative. My conclusion at the time was that “I’m going crazy here, that has to be it. I really don’t want this, I need a pill to take this away right now!“. Oddly, I discounted the whole thing when we arrived home. It took a second, big panic attack for me to accept that I needed to talk to a professional.

This second panic attack progressed as follows:

  • 13:10: Go outside to run an errand in a part of town I’m not familiar with.
  • 13:11: “I wonder how my daughter is doing, with her gastric enteritis.
  • 13:12: My stomach rumbles noticeably.
  • 13:13: “Gee, it’d suck if I got infected with enteritis as well.
  • 13:15: “Wait, what if I already am? I wouldn’t want to getunwell on my errand!
  • 13:20: “Crap, this place is further than I thought. I thought it was close by!
  • 13:21: I start feeling apprehensive and queasy.
  • 13:22: “Maybe I should turn back. I think I’m panicking. No I need to conquer this!
  • 13:25: I get to the shop and place my order.
  • 13:27: My panic gets heavier as the order takes very long. I am now having stomach cramps.
  • 13:28: Being denied access to the shop’s lavatory I start hyperventilating. I crouch to feel safer.
  • 13:30: Having paid I quickly leave. The thud of the door takes a load of my shoulders.
  • 13:33: I’m feeling relieved, but still have cramps.
  • 13:50: I arrive back at the office and feel exhausted and shaky but the panic is over.”

(Sluyter, 2011)

This illustrates the aforementioned vicious cycle: an innocuous thought (“I wonder how my daughter is doing.“) leads to me worrying that I’m ill, which leads to me worrying about my errand, which gives me stomach cramps, which reinforces my fears about being ill, which makes me nauseous and dizzy, and so on. Worries express themselves, which creates anxiety, which in turn reinforces the earlier worries. It didn’t take my doctor long to refer me to a therapist for Cognitive Behavior Therapy, hereafter “CBT”.

CBT is one of many forms of therapy applicable to anxiety disorders and it is often cited as the most effective one. It is suggested (Rowney, Hermida, Malone, 2012) that CBT achieves “a 78% response rate in panic disorder patients who have committed to 12 to 15 weeks of therapy“. In my personal opinion CBT is successful because it is based on empowerment: the patient is educated about his disorder, showing him that it does not have actual power over him and how he can deal with it. As part of therapy, one learns to recognize the patterns that are involved in the disorder and how to pause or halt these cycles. Patients are given tools to prevent episodes, or to relax during an attack. CBT also relies upon the notion of ‘exposure’ wherein the patient is continuously challenged to overstep his own boundaries. The senses of self-worth and of confidence are improved by realizing that your world isn’t as small as you let your fears make it.

I have learned that the best way to deal with a runaway snowball of thoughts is to dispel the thoughts the moment they occur. Anxious thoughts often start out small and then spiral into nonsensical and unreasonable worries. By tackling each question when it comes, I maintain a feeling of control. Having someone with me to talk over all these worries is very useful, because they are an objective party: they can answer my questions from a grounded perspective. My wife has proven to be indispensable, simply by talking me down from the nonsense in my head.

A. Bullock

Courtesy of Abigail Bullock

I first started kendo in January of 2011, half a year before I started CBT. In the week leading up to class I devoured online resources, just so I wouldn’t make a fool of myself. In my mind I had this image that I would be under constant scrutiny as ‘the new guy’. I feared that any misstep would make my integration into the group a lot harder. I read up on basic class structures, on etiquette, on basic terminology and I even did my best to learn a few Japanese phrases in order to thank sensei for his hospitality. Even before taking a single class I already had a mental image of kendo as very strict, disciplined and unforgiving and I was making assumptions and having worries left and right.

I have now practiced kendo for little over two years and I have found that it is a great tool in conquering my anxiety disorder.

  1. I experience kendo as a physically tough activity. Seeing myself break through my limitations forces me to reassess what I am and am not capable of.
  2. The discipline in class feels like a solid wall holding me up and there is a sense of camaraderie. My sempai and sensei will not let me fail and I have a responsibility towards them to tough it out.
  3. Reading and learning about kendo provides me with confidence that I may one day grow into a sempai role.
  4. In kendo one aims for kigurai. As Geoff Salmon-sensei once wrote: “kigurai can mean confidence, grace, the ability to dominate your opponent through strength of character. Kigurai can also be seen as fearlessness or a high level of internal energy. What it is not, is posturing, self congratulating or show-boating“. (Salmon, 2009) Thus kigurai is a very empowering concept!
  5. Kendo is such an engaging activity that it grabs my full attention. Once we have started I no longer have time to worry about anything outside of the dojo. Or as one sempai says: “At tournaments I’m panicking all the way to the shiaijo, but once shiai starts I’m in the zone.

In the dojo I may forget about the outside world, but there are many reasons for anxiety in the training hall as well. For example, after a particularly heavy training I will feel nauseous and lightheaded, which has led to fears of fainting and hyperventilation. I have also worried about sensei’s expectations regarding my performance and attendance to tournaments (“What if I can’t attend? What will he say? Will he reproach me? Will he think less of me?“).

I have also felt anxious about training at our dojo’s main hall, simply because their level is so much higher than mine. I felt that I was imposing on them, that I was burdening them with my bad kendo and that I was making a fool of myself. I finally broke through this by exposure: by attending a national level training and sparring with 7-dan teachers I learned that a huge difference in skill levels is nothing to be ashamed of. All of a sudden I felt equal to my sempai, not as a kendoka but as a human being.

Another great example of exposure was a little trick pulled by the sensei of our main dojo who is aware of my GAD. He had noticed that I allow myself to bow out early if I start to get anxious. So what does he do? We started class using mawari geiko (where the whole group rotates to switch partners) and right before it’s my turn to move to the kakarite side he freezes the group’s rotation. So now I’m stuck in a position where I have responsibility towards my sempai, because without me in this spot the opposing kakarite would need to skip a round of practice! On the one hand I was starting to get anxious from physical exhaustion, but on the other hand I would not allow myself to stop because of this sense of responsibility. His trick worked and I pulled through with stronger confidence.

In the dojo I regularly use two of the tools taught to me during CBT (Boeijen, 2007):

  • Breathing exercises. They let me catch my breath and force me to focus my thoughts on one thing. You breathe in to the count of four, hold it for the two counts, and then breathe out to the count of five. Hold to the count of two and repeat. This exercise is also often used with hyperventilation issues. Various sources, including Paul Budden (Budden, 2007) suggest breathing through the nose instead of the mouth, to prevent over-breathing.
  • Relaxation exercises. I scan my whole body for tense muscles in order to release them. For different sections of your body you will tighten up all the muscles up for a few seconds and then release them, which is repeated three times. You start with the facial muscles, making a scrunched up face and releasing it. Then the muscles in the neck. Then the left arm. The right arm. The torso. The buttocks. The left leg. The right leg. When moving to a new section, the previously exercised sections should stay relaxed and in the end you should end up with a completely relaxed body. This exercise is best done while sitting on a chair or bench.


GAD in the dojo, for teachers

If one of your students approaches you about their anxiety disorder, please take them seriously. As I explained at the beginning of this article we all feel fear and have doubts, but an actual disorder is another kettle of fish. You will not be expected to be their therapist or their caretaker; all they need is your support. Simply knowing that you’ve got their back is a tremendous help to them!

In issue #5.2 of “Kendo World” magazine, Ben Sheppard in his article “Teaching kendo to children” (Sheppard, 2010) discusses the concept of duty of care. While the legal aspects of the article pertain to minors in certain countries, the general concept can be applied to any student who may require special care. It would be prudent to have some file containing relevant medical and emergency information. This should not be a medical file by any means, but having a list of known risks as well as emergency contact information would be a good idea.

Please realize that you are helping your student cope with their anxieties simply by teaching him kendo. Brad Binder offers (Binder, 2007) that most studies agree that the regular participation in a martial art “cultivates decreases in hostility, anger, and feeling vulnerable to attack. They also lead to more easygoing and warmhearted individuals and increases in self-confidence, self-esteem and self-control.” This may in part be due to the fact that “Asian martial arts have traditionally emphasized self-knowledge, self-improvement, and self-control. Unlike Western sports, Asian martial arts usually: teach self-defense, involve philosophical and ethical teachings to be applied to life, have a high degree of ceremony and ritual, emphasize the integration of mind and body, and have a meditative component.

Should a student indicate that they are having a panic attack, take them aside. Remove them from class, but don’t leave them alone. Have them sit down on the floor and against a wall to prevent injuries should they faint. Guide them through a breathing exercise, like described in the previous paragraph. Reassure them that they are safe and that, while it feels scary, they will be just fine. Help them dispel illogical anxious thoughts. Funny kendo stories are always great as backup material.

Finally, I would suggest that you keep on challenging these students. Continued exposure, by drawing them outside of their comfort zone, will hopefully help them extend beyond their limitations. Having responsibilities and being physically exhausted can lead to anxiety in these people, but being exposed to them in a supportive environment can also be therapeutic.


GAD in the dojo, for students

If you have GAD, or another anxiety disorder, I think you should first and foremost extend your support structure into the dojo. Inform your sensei of your issues because he has a need to know. As was discussed in an earlier issue (“Kendo World” #5.2, Sheppard, 2010), dojo staff needs to be aware of medical conditions of their students, for the students’ safety. If there’s a chance of you hyperventilating, fainting or having a panic attack during class, they really need to know.

If you are on medication for your anxieties, please also inform your sensei. They don’t necessarily have to know which medication it is, but they need to be made aware of possible side effects. They should also be able to inform emergency personnel if something ever happens to you.

If you feel comfortable enough to do so, confide in at least one sempai about your anxieties. They don’t have to know everything about it, but talking about your thoughts and worries can help you calm down and put things into perspective. They can also take you aside during class if need be, so the rest of class can proceed undisturbed and so you won’t feel like the center of attention.

Being prepared can give you a lot of peace of mind. I bring a first aid kit with me to the dojo that includes a bag to breathe into (for hyperventilation) and some dextrose tablets. I also look up information about the dojo and tournament venues I will be visiting, to know about amenities, locations and such.

If you aren’t already in therapy, I would sincerely suggest CBT. CBT can help you understand your anxiety disorder and it can provide you with numerous tools to cope. Anxiety is not something you’re easily cured of, but by having the right skills under your belt you can definitely make life a lot easier for yourself!

And let me just say: kudos to you! You’ve already faced your anxieties and crossed your own boundaries by joining a kendo dojo! The toughest, loudest and smelliest martial art I know!


Footnotes and references

1: DSM-IV-TR is Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th edition, text revision. A document published by the American Psychiatric Association that attempts to standardize the documentation and classification of mental disorders.


Binder, B (1999,2007) “Psychosocial Benefits of the Martial Arts: Myth or Reality?”

Boeijen, C. van (2007) “Begeleide Zelfhulp – overwinnen van angstklachten”

Budden, P. (2007) “Buteyko and kendo: my personal experience, 2007”

Buyens, G. (2012) “Glossary related to BUDO and KOBUDO”

Krahulik, M. (2008) “Dear Diary”

Rowney, Hermida, Malone (2012) “Anxiety disorders”

Salmon, G. (2009) “Kigurai”

Sheppard, B (2010) “Teaching kendo to children” – Appeared in Kendo World 5.2

Sluyter, T. (2011) “Dissection of a panic attack”

This article appeared before in Kendo World magazine, vol 6-4, 2013 (eBook and print version on Amazon). The article is republished here with permission of the publisher.



Leven met shikai: gegeneraliseerd angst stoornis en kendo

Courtesy of Abigail Bullock

Met dank aan Abigail Bullock


Het behoud van heijoshin (een kalme, evenwichtige geest) is één van de hogere doelen in kendo.

Heijoshin weerspiegelt een kalme geestesgesteldheid ondanks verontrustende gebeurtenissen om je heen. [Het] is een gemoedstoestand waar men naar moet streven, in contrast met de shikai, de vier te vermijden toestanden:

  1. Kyo: verbazing
  2. Ku: angst
  3. Gi: twijfel
  4. Waku: verwarring

(Buyens, 2012)

In de volgende pagina’s wil ik de lezer graag introduceren tot het concept van de gegeneraliseerde angststoornis, hierna aangeduid als “GAS”. Voor mensen die lijden aan GAS is elke dag gevuld met twee van deze shikai: angst en twijfel. Hoewel ik maar een leek ben, hoop ik dat mijn persoonlijke ervaringen van hulp kunnen zijn voor andere kendoka met het zelfde probleem. Ik zal beginnen met een korte uitleg van de medische achtergrond van GAS, gevolgd door mijn persoonlijke ervaringen. Het artikel wordt afgesloten met suggesties aan leraren en leerlingen in de dojo.


Angststoornissen: definitie en behandeling

Wij zijn allen bekend met de verschijnselen spanning en angst omdat zij normale functies zijn van het menselijk lichaam. Je schrikt van een hard geluid, je springt weg van een bijtende hond en je voelt de druk die je tegenstander uitvoert in shiai. Dit soort dingen bereiden je lichaam voor op wat de “vecht of vlucht” reactie heet: of je rent voor je leven, of je verzet je met hand en tand. Deze instincten worden echter problematisch wanneer zij zonder redelijke stimulus optreden. De beroemdste soorten van dit soort angsten zijn fobieën: de angst voor specifieke objecten of situaties, waar schijnbaar ~25% van de volwassen Amerikanen last van hebben. (Rowney, Hermida, Malone, 2012)

Andere soorten angststoornissen zijn bijvoorbeeld:

  • Acute Stress Stoornis
  • Agorafobie
  • Gegeneraliseerde Angst Stoornis [GAS]
  • Obsessieve-Compulsieve Stoornis [OCS]
  • Paniek Stoornis
  • Post-traumatisch Stress Syndroom [PTSS]

Dit artikel behandelt die stoornis waar ik zelf ervaring mee heb, de gegeneraliseerde angst stoornis.

Misschien is het gemakkelijk om GAS met een analogie te beschrijven: GAS verhoudt zich tot zorgen, zoals een depressie zich verhoudt tot neerslachtigheid. Net zoals een depressief persoon zich “er niet eventjes overheen zet”, zo leeft een persoon met GAS met onaflatende zorgen. Striptekenaar Mike Krahulik beschreef het eens als volgt:

“De bijsluiter van mijn nieuwe medicijnen zegt dat het duizeligheid kan veroorzaken. […] Ik heb daar de hele middag geobsedeerd aan gedacht: ik rijd vandaag zelf naar kantoor, kan ik nog wel naar huis rijden? Wat als ik dat niet kan? Hoe weet ik of ik het niet kan? Moet ik een dokter bellen als ik duizelig wordt? Hoe duizelig is te duizelig? Wat als de dokter er niet is? Moet ik naar het ziekenhuis? Moet ik iemand om een lift vragen? Ik kan m’n auto niet de hele nacht hier laten! De parkeergarage sluit om zes uur, wat moet ik dan met mijn auto? Wat als Kara me niet kan ophalen? Moet ik Kiko om een rit vragen? Als ik duizelig wordt, betekent dat dan dat het medicijn werkt? Of betekent het dat het niet werkt? Wat als mijn medicijn niet werkt?” (Krahulik, 2008)

Als ik parafraseer uit DSM-IV-TR (voetnoot 1) en uit Rowney, Hermida, Malone,  dan zijn de criteria voor GAS dat iemand langer dan zes maanden, meer dan 50% van de tijd moeite heeft om zijn zorgen te beheersen en daarbij angstig is voor verschillende evenementen. Deze zorgen moeten niet aanwijsbaar gebonden zijn aan een specifieke angst of fobie en moeten niet voortkomen uit middelenmisbruik. De persoon vertoont minstens drie van de volgende symptomen: rusteloosheid, vermoeidheid, concentratieproblemen, prikkelbaarheid, spierspanning en een verstoord slaapritme.

De symptomen verschillen per persoon, evenals de hevigheid van de ervaren episodes. Zware GAS episodes kunnen leiden tot een paniekaanval, wat je kan beschrijven als tien minuten super-angst. Effecten van een paniek aanval zijn onder andere hartkloppingen, koud zweet, spasmen en kramp, duizeligheid, verwarring, agressiviteit en hyperventilatie. Vanwege deze effecten kunnen mensen met een paniekaanval denken dat ze een hartaanval hebben, of dat ze gewoonweg compleet gek worden.

Een belangrijk element van GAS is het sneeuwbal effect. Zoals mijn therapie werkboek het beschrijft (Boeijen, 2007): een gevoel van angst leidt tot fysieke en mentale uitdrukkingen, die op hun beurt leiden tot angstgedachten. Mensen met GAS zijn vaak bang voor de gevolgen van een angstaanval, zoals flauw vallen of overgeven. Deze angstgedachten leiden tot vernieuwde angst die de ervaren gevolgen weer zullen versterken. En zo voorts. Zo kan zelfs de kleinste twijfel een angstaanval uitlokken. Wat begint met “Dat broodje haring smaakte wat vreemd” kan eindigen met “Oh God ik heb een hartaanval!“. Als je vindt dat dit maar onlogisch klinkt, dan heb je helemaal gelijk! Het sneeuwbal effect voedt zich met aannames, zorgen en twijfels die zich bollen tot een chaotische kluwen. Later volgt nog een voorbeeld.

Behandeling van GAS gebeurt op verschillende manieren, vaak gecombineerd:

  • Medische behandeling van reeds bestaande fysieke of mentale problemen.
  • Medicinale behandeling van de angst met bijvoorbeeld Prozac, Zoloft, Valium of Ativan.
  • Psychotherapie.
  • Ondersteuning vanuit de familie en vriendenkring.

Alle geraadpleegde bronnen zijn het eens dat het krijgen van steun van familie en vrienden onmisbaar is voor mensen die lijden aan een angststoornis. Alleen al het feit dat je weet dat er mensen zijn die begrijpen wat je doormaakt geeft de patiënt een stuk houvast. Weten dat deze mensen je zullen vangen als je valt is een steun in de rug. Iemand die jouw onlogische gedachten en twijfels ontward is van onschatbare waarde.


Mijn persoonlijke ervaringen met GAS

Ik heb het geluk dat ik lijd aan maar een lichte vorm van GAS. In mijn hele leven heb ik minder dan twintig echte paniekaanvallen gehad. Waar anderen elke dag, de hele dag in angst leven komt het bij mij alleen in bepaalde situaties naar boven. Voorheen is de diagnose nooit officieel gesteld, maar achteraf beschouwd loop ik al sinds mijn jonge kinderjaren met GAS rond. Toentertijd werden de verschillende symptomen toegedicht aan “schoolziekte”, aan prikkelbare darm syndroom en aan werk-gerelateerde stress. Het was pas tijdens een vakantie in Engeland, in 2010, dat ik door kreeg dat er iets veel groters aan de hand was toen ik een reusachtige paniekaanval kreeg. Ik was enorm geïrriteerd, kon geen samenhangende gedachten meer vormen en twistziek en agressief. Mijn conclusie op dat moment was dat “ik word gek, dat moet’t zijn! Ik heb een pil nodig om dit nu meteen weg te halen!” Vreemd genoeg schoof ik dat alles bij thuiskomst weer weg en besloot ik pas na een tweede paniekaanval om met een professional te gaan praten.

Deze tweede aanval verliep als volgt:

  • 13:10: Ik stap het kantoor uit om naar een winkel te gaan, in een deel van de stad dat ik niet ken.
  • 13:11: “Hoe zou het met m’n dochter’s buikgriep gaan? Ze was zo naar ziek vanochtend.
  • 13:12: Mijn buik rommelt zeer merkbaar.
  • 13:13: “Man, het zou rot zijn als ik ook buikgriep zou krijgen.
  • 13:15: “Wacht, wat als ik het nu al heb? Ik wil niet kotsend over straat!
  • 13:20: “Stik! Die winkel is verder dan ik dacht! Het zou net om de hoek zijn!
  • 13:21: Ik word misselijk en voel me wat bevreesd.
  • 13:22: “Misschien moet ik maar terug gaan, ik geloof dat ik in paniek raak. Nee! Ik moet dit overwinnen!
  • 13:25: Ik bereik de winkel en wacht op mijn bestelling.
  • 13:27: Mijn paniek wordt erger naar mate ik wacht en ik krijg sterke buikkrampen.
  • 13:28: Ik mag niet naar het toilet van de winkel. Ik begin te hyperventileren en hurk op de grond.
  • 13:30: Ik betaal en verlaat de winkel. Het dichtslaan van de deur neemt een last van mijn schouders.
  • 13:33: Ik voel me opgelucht, maar heb nog steeds hevige krampen.
  • 13:50: Ik kom uitgeput en rillerig aan op kantoor. De paniekaanval is over.

(Sluyter, 2011)

Dit illustreert het eerder genoemde sneeuwbal effect: een onschadelijke gedachte (“Hoe zou het met m’n dochter zijn?“) leidt me tot twijfels dat ik zelf ook ziek ben, waardoor ik twijfel over mijn reis door de stad, waardoor ik buikkramp krijg, waardoor ik echt denk dat ik ziek ben, waardoor ik misselijk en duizelig wordt, en zo voorts. Zorgen uitten zich, wat angst schept, wat de eerdere zorgen versterkt. Al met al had mijn huisarts niet lang nodig om me naar een therapeut te verwijzen, voor Cognitieve Gedragstherapy, of “CGT”.

CGT is één van de mogelijke therapieën die van toepassing is op angststoornissen en wordt vaak aangemerkt als de meest effectieve. Er wordt gezegd (Rowney, Hermida, Malone, 2012) dat CGT “een respons behaalt bij 78% van de patiënten die zich toeleggen op 12 tot 15 weken therapie“. Zoals ik het zelf heb begrepen ligt de kracht van CGT in verzelfstandiging: de patiënt wordt opgeleid over zijn stoornis en leert zodoende er mee om te gaan. Men leert symptomen en patronen te herkennen en ook hoe daar mee om gegaan kan worden. Men krijgt hulpmiddelen en handreikingen om episodes te voorkomen, of om te ontspannen tijdens een aanval. CGT berust ook op het principe van ‘exposure’, ‘blootstelling’, waar men continu wordt uitgedaagd om over de eigen grenzen heen te stappen. Dergelijke oefeningen versterken de gevoelens van eigenwaarde en zelfvertrouwen. De wereld wordt een stuk groter dan je eerder zelf toestond.

Het ontkrachten van panische gedachten is de beste manier om de sneeuwbal af te breken. Ze beginnen doorgaans erg klein, waarna ze steeds onredelijker en onzinniger worden. Door elke gedachte direct aan te pakken en logisch af te handelen behoud ik controle. Het is daarbij erg handig om te spiegelen aan een tweede persoon, die als objectieve partij vragen kan beantwoorden. In dat opzicht zijn mijn vrouw en mijn vrienden onmisbaar geworden. Zij helpen mij de onzin uit m’n hoofd te praten.

A. Bullock

Met dank aan Abigail Bullock

Ik ben in januari van 2011 begonnen met kendo, een half jaar voordat ik met CGT begon. Ik de week voor mijn eerste les verslond ik online informatie, zodat ik maar geen flater zou slaan. Op voorhand had ik al aannames gemaakt over de dojo: als de ‘newbie’ zou ik constant in de gaten worden gehouden en ik vreesde dat elke misstap het moeilijker zou maken om uiteindelijk in de groep te integreren. Ik las dus hoe een les normaal verloopt, ik las over etiquette, ik leerde basistermen en ik deed zelfs mijn best een paar Japanse dankwoorden te leren om sensei te bedanken voor de gastvrijheid. Voordat ik nog maar één les had genomen zat mijn hoofd al vol met aannames en zorgen over kendo.

Ik doe nu [voorjaar 2013] iets langer dan twee jaar aan kendo en ik heb het ervaren als een grote hulp in het overwinnen van mijn angststoornis.

  1. Ik ervaar kendo als een fysiek zware activiteit. Telkens wanneer ik mijn grenzen opzoek wordt ik gedwongen om mijn eigen mogelijkheden te heroverwegen.
  2. De discipline in de dojo is als een stevige muur die me rechtop houdt en in de les is er een gevoel van kameraadschap. Mijn sempai en sensei laten me niet zomaar zakken en ik heb een verantwoordelijkheid naar hen toe om door te zetten.
  3. Het vele lezen en leren dat ik doe ter ondersteuning van mijn leergang geeft me het vertrouwen dat ik ooit ook door kan groeien naar een sempai rol.
  4. In kendo streeft men naar kigurai. Geoff Salmon-sensei schreef ooit: “kigurai  kan zelfvertrouwen betekenen, gratie en de mogelijkheid je tegenstander de baas te zijn door de kracht van je karakter. Kigurai kan ook worden gezien als onbevreesdheid of een enorme hoeveelheid interne energie. Wat het niet is, is overdrijven, jezelf schouderklopjes geven en in het voetlicht willen staan“. (Salmon, 2009) Kigurai is een versterkende eigenschap!
  5. Kendo grijpt me bij me kladden en laat me niet los. Als de training begint heb ik geen tijd meer om na te denken over wat er zich buiten de dojo afspeelt. Zoals één sempai ooit zei: “Op toernooien vreet ik mezelf helemaal op tot aan de rand van de shiaijo, maar als de shiai begint ben ik helemaal in-the-zone.

In de dojo vergeet ik misschien wel wat er in de buitenwereld gebeurt, maar ook tijdens les zijn er genoeg dingen waar angsten door kunnen ontstaan. Zo kan ik na een zware training misselijk en lichthoofdig worden, wat heel normaal is. Helaas kan het bij mij leiden tot de vrees dat ik flauw ga vallen, of ga hyperventileren, of dat ik met m’n men nog op boven de prullenbak moet hangen. Op zijn beurt leidt dat weer tot de gedachte “Wat zouden mijn sempai daar van denken?!“. Ik heb me ook zorgen gemaakt over sensei’s verwachtingen over mijn inzet en mijn deelname aan toernooien (“Wat als ik niet mee kan doen? Wat zou hij daar van vinden? Zal hij me verwijten? Zal hij een prutser vinden?“).

Ik voelde me zelfs angstig over het trainen in de hoofd-dojo van onze vereniging, puur omdat het niveau daar zo veel hoger ligt dan het mijne. Ik had het gevoel ze maar tot last te zijn met mijn slechte kendo en dat ik me als een idioot zou gedragen. Uiteindelijk was het een kwestie van ‘exposure’: door aan een Centrale Training deel te nemen en te sparren met een zevende dan-er leerde ik dat een groot verschil in vaardigheid niet iets is om je voor te schamen. Plotseling voelde ik mij als een gelijke met mijn sempai, niet als kendoka maar als mens.

Een ander mooi voorbeeld van ‘exposure’ was een truc die sensei (die van mijn GAS afweet) met me uithaalde. Hij had al gauw door dat ik soms wel erg vroeg uit de rij stapte omdat ik nerveus werd. Dus wat deed hij? We begonnen de les met mawari geiko (de hele groep roteert om steeds van partner te wisselen) en vlak voordat ik naar de kakarite kant zou oversteken zet hij de rotatie op slot. Ik moest aan de motodachi kant blijven staan, waardoor ik plots een extra verantwoordelijkheid kreeg: als ik nu zou stoppen, kon een hele groep kakarite niet meer oefenen. Aan de ene kant was ik al nerveus van de vermoeidheid, maar aan de andere kant wilde ik mezelf niet toestaan om nu te stoppen. Sensei‘s trucje werkte.

In de dojo gebruik ik regelmatig twee hulpmiddelen die ik bij CGT heb geleerd (Boeijen, 2007):

  • Ademhalingsoefeningen. Ze stellen me in staat even op adem te komen en ze dwingen mij om mijn gedachten op iets anders te richten. Je ademt in voor vier tellen, houdt het voor twee tellen vast en ademt dan voor vijf tellen uit. Houdt het weer voor twee tellen vast en herhaal het patroon daarna weer. Deze oefening wordt vaak ingezet bij hyperventilatie. Verschillende bronnen, waar onder Paul Budden (Budden, 2007) suggereren dat men het beste kan ademen door de neus in plaats van de mond om zo te voorkomen dat er te veel of te snel wordt geademd.
  • Ontspanningsoefeningen. Ik speur mijn lichaam van top tot teen af, op zoek naar gespannen spieren. Achtereenvolgend worden er verschillende spieren drie keer, kort heel strak aangespannen en weer los gelaten. Je begint met het gezicht, gevolgd door nek, de linker arm, de rechter arm, het bovenlijf, de billen, het linker been en het rechter been. Wanneer je met een stel spieren verder gaat moeten alle voorgaande spieren ontspannen blijven en uiteindelijk heb je zo een ontspannen lichaam. Deze oefening kan het beste op een stoel (of een bank op de zijlijn) worden gedaan.


GAS in de dojo, voor leraren en sempai

Word je ooit door een leerling benaderd over zijn angststoornis, neem hem/haar dan alsjeblieft serieus. We hebben allemaal angsten en twijfels, maar een stoornis is toch andere koek. Men zal niet van je verwachten dat je voor therapeut speelt of dat je hulpgever wordt; het enige dat ze nodig hebben is je steun. Als ze weten dat je voor ze klaar staat is dat een enorme hulp!

In vol. #5.2 van “Kendo World” besprak Ben Sheppard in zijn artikel “Teaching kendo to children” (Sheppard, 2010) het concept van “zorgplicht”. Hoewel het artikel gaat om de wettelijke verplichtingen jegens minderjarigen in specifieke landen, kan het algemene concept worden toegepats op elke leerling die speciale zorg vereist. Het is raadzaam om een overzicht te hebben van deze leerlingen, met relevante medische informatie en contactgegevens. Dit is geenszins een medisch dossier, maar eerder een lijst van bekende risico’s en korte instructies. Zo weten de leraren en begeleiders hoe er gehandeld moet worden als een leerling in de problemen zit (denk ook aan epilepsie, diabetes, e.d.).

Wees je alsjeblieft bewust dat je jouw leerling helpt omgaan met zijn stoornis door hem kendo te leren. Brad Binder stelt (Binder, 2007) dat de meeste studies het eens zijn dat deelnemen aan een vechtsport “een afname in vijandigheid, woede en kwetsbaarheid cultiveert. Het leidt ook tot meer ontspannen en vriendelijkere individuen en bouwt zelfvertrouwen, eigenwaarde en zelfbeheersing.” Dit kan ten dele komen doordat “Aziatische vechtsporten traditioneel nadruk leggen op zelfkennis, zelfverbetering en zelfbeheersing. In tegenstelling tot westerse sporten, leren Aziatische vechtsporten doorgaans zelfverdediging, filosofie en ethiek. Zij hebben een hoog ceremonieel gehalte, benadrukken de integratie van lichaam en geest en hebben vaak een meditatief element.

Geeft een leerling aan dat hij een paniekaanval heeft, neem hem dan terzijde. Heel hem uit de les, maar laat hem niet alleen weg gaan. Laat hem tegen een muur zitten voor stabiliteit en praat wat met hem. Herinner hem aan zijn ademhalingsoefeningen. Bevestig dat hij gewoon veilig is en dat, hoewel het eng is, alles gewoon goed komt. Als er onlogische angstgedachten zijn, rationaliseer die dan. Een leuk, afleidend kendo-verhaal valt ook vaak in goede aarde.

Ter afsluiting zou ik voorstellen dat je deze leerlingen blijft uitdagen. Herhaalde blootstelling bouwt zelfvertrouwen, haal ze uit hun comfort zone en help ze zo hun grenzen te doorbreken. Het hebben van verantwoordelijkheden en het ervaren van fysieke uitputting kan beangstigend zijn, maar door dit vaker mee te maken in een veilige omgeving kunnen zij enorm groeien.


GAS in de dojo, voor leerlingen

Als je aan GAS, of een andere angststoornis leidt, dan denk ik dat je allereerst ondersteuning moet zoeken binnen de dojo. Informeer op zijn minst je leraren, omdat zij op de hoogte moeten zijn als er iets echt mis gaat. Als er een kans is dat je gaat hyperventileren of flauw vallen, dan moeten zij daar op voorbereid zijn.

Gebruik je medicatie, informeer je leraar dan. Hij hoeft niet persé te weten wat je slikt, maar hij moet op zijn minst de bijwerkingen kennen en weten van de toediening. Dit soort informatie is ook erg nuttig voor hulppersoneel, mocht er een noodgeval zijn.

Voel je je daar goed genoeg bij, neem dan op zijn minst één sempai in vertrouwen. Ze hoeven niet alles te weten, maar het is voor jou prettig als je met hem/haar kan praten als je angstgedachten ervaart. Zo heb je ook in de dojo een rationele, tweede partij die je gedachten kan kalmeren. Deze persoon kan je bij de les terzijde nemen, zodat je niet het gevoel hebt de hele les te verstoren.

Voorbereiding kan je veel gemoedsrust geven. Ik heb zelf altijd een EHBO setje bij me, met onder andere een zakje om te ademen (bij hyperventilatie) en een set dextrose tabletten. Als ik voor een toernooi of CT naar een nieuwe locatie moet, dan zoek ik ook eerst altijd op hoe het gebouw er uit ziet en waar de verschillende voorzieningen (toiletten, kleedkamers) zich bevinden.

Loop je nog niet bij een therapeut, dan kan ik CGT van harte aanraden. CGT kan je helpen je stoornis te begrijpen en het kan je hulpmiddelen geven om er mee om te gaan. Een angststoornis is niet, of maar moeilijk, te genezen, maar met de juiste vaardigheden ben je in staat je leven een stuk gemakkelijker te maken.

En laat me je feliciteren! Want je hebt je angsten in de ogen gekeken en je grenzen overschreden door bij een kendo dojo te gaan. Het is de zwaarste, luidste en stinkendste vechtsport die ik ken!


Voetnoten en referenties

1: DSM-IV-TR is een diagnostische en statistische handleiding voor geestelijke stoornissen. Het is een document van de American Psychiatric Association die poogt om de documentatie en classificatie van geestesziekten te standaardiseren.


Binder, B (1999,2007) “Psychosocial Benefits of the Martial Arts: Myth or Reality?”

Boeijen, C. van (2007) “Begeleide Zelfhulp – overwinnen van angstklachten”

Budden, P. (2007) “Buteyko and kendo: my personal experience, 2007”

Buyens, G. (2012) “Glossary related to BUDO and KOBUDO”

Krahulik, M. (2008) “Dear Diary”

Rowney, Hermida, Malone (2012) “Anxiety disorders”

Salmon, G. (2009) “Kigurai”

Sheppard, B (2010) “Teaching kendo to children” – Appeared in Kendo World 5.2

Sluyter, T. (2011) “Dissection of a panic attack”

Dit artikel verscheen eerder in het tijdschrift Kendo World, vol 6-4, 2013 (eBook en drukwerk beschikbaar op Amazon). Het artikel is hier opnieuw gepubliceerd met toestemming van de uitgever.

Waza explainedWaza uitleg

Disclaimer: this article was written by a mudansha, for other mudansha. While I have learned a lot the past few years, I am by no means a kendo expert.

To many beginning kendoka, the many different waza we practice can become confusing. Good kihon is where it’s at of course, but if you’re asked to practice men-suriage-men, then you’d better know your suriage-men! I’ve always loved this particular explanation at Kendo Guide because of its simple summary of kendo techniques. Their picture gives an easy overview the most important techniques.

The initial division of techniques is into shikake waza and oji waza, respectively offensive and countering techniques. It’s a matter of initiative: who moves first. The Kendo Guide image can be summarized in the following table.


shikake (仕掛け) oji (応じ)
renzoku waza (連続) nuki waza (抜き)
harai waza (払い) suriage waza (刷り上げ)
debana waza (出鼻) kaeshi waza (返し)
hiki waza (引き) uchiotoshi waza (撃落シ)
katsugi waza (担ぐ)
maki waza (巻き)


The Kendo Guide article does a good job of explaining most of these techniques, but I thought we could add upon that. For example…


Nuki versus debana

What’s the difference between a nuki kote and a debana kote? On the floor, during keiko, they may feel the same to most beginners. They see sensei square up against a victim, the victim does an attack and sensei whacks him before the attack lands.

The table above should make the biggest difference clear: timing. Nuki kote, or more famously nuki dou, is performed by evading a strike that is already on its way to you. Debana kote and so on, are done before your opponent has even started attacking. Right before he attacks, you do. It’s a matter of sen (先), from “sen wo toru“, “to anticipate“.

Where debana waza are “sen no sen” (先の先), nuki waza are “go no sen” (後の先). With the prior you sense that your opponent is going to act and you counteract at the same time. With the latter you can still prevent your opponent’s action from succeeding by blocking and then attacking. Ai-men is also “sen no sen“. Many great teachers have written about the concept of sen, so I will leave it as an exercise for you to read up on the topic. Kendo World magazine has had a few articles on the concept and Salmon-sensei has also written about it.

The remaining oji waza are all “go no sen“: suriage, kaeshi and uchiotoshi. Which brings us to…


Kaeshi versus suriage

To many beginners, including myself, kaeshi waza and suriage waza can look very much alike in demonstrations: sensei faces his opponent, opponent attacks, sensei whacks the shinai out of the way and the counter attacks. But as before, these techniques are very different despite both being of the “go no sen” persuasion.

Kaeshi waza are demonstrated in kata #4, where shidachi catches uchidachi’s bokken and slides it away along his own bokken with a twist of the wrists. The counter attack is then made from the wrists as well. Suriage technique on the other hand is shown in kata #5 where shidachi counter attacks uchidachi, hitting the bokken out of the way on the upswing. In suriage techniques your own shinai stays on the center line, it does not move sideways.

But wait…


Suriage versus harai

Ivan stumbled upon this matter back in 2006: if both suriage and harai waza move your opponent’s shinai out of the way in an upwards or sideways motion, what’s the difference? Well, for starters there is timing: harai waza is shikake waza where you take the initiative, while suriage waza is oji waza i.e. reactive.

In suriage waza, your opponent’s shinai is caught by your upswing straight through the centerline. It is then moved aside by the curvature and the movement of your own shinai, as a setup of your own attack. In harai waza, you hit your opponent’s shinai upwards or downwards out of the way, before starting your own attack.


Seme versus osae versus harai

In all three cases you will see the attacker step in, while the defending shinai disappears off to the side. It’s just that the way in which the shinai moves aside is very different.

In seme waza it is your indomitable spirit that makes your opponent’s kamae collapse: you move in strongly and he is overwhelmed. That, or you misdirect his attention by putting force on one target, while truly attacking a second target. In osae waza (“pinning techniques“, like in judo) you hold your opponent’s shinai down and prevent it from moving effectively by moving your shinai over it, coming from the side. It is not a strike, push or shove! You’re merely holding him down. Finally, with harai waza, you make a small and strong strike against your opponent’s shinai thus smacking it out of center. This may be done in either direction, left/right, up/down, whichever is more useful to you.


One more sen: sen sen no sen

There are three forms of initiative: go no sen (block and act), sen no sen (act simultaneously) and sen sen no sen (act preemptively). All shikake waza, aside from debana, are classed as sen sen no sen: you are acting before your opponent does.

In other budo which traditionally ascribe to a non-antagonistic approach, sen sen no sen is described not as an act of aggression, but as ensuring that your opponent does not get the chance to attack you. Your opponent has already made up his mind to fully attack you, but he has not started yet. And by using sen sen no sen, you are not letting him. For example: an analysis through aikido and an explanation through karate.


A graphical summary

Based on all of the preceding, I have come to a new graphical representation of kendo waza. Below are a Venn diagram and a table that show the most important waza and their various characteristics.

Here is a poster of these graphics, that can be printed for the dojo.

kendo waza table


kendo waza



The leftovers, what hasn’t been discussed yet

  • Renzoku waza is something we practice in kihon every class: two or three consecutive strikes. Kote-men, kote-men-dou, etc.
  • Hiki waza are a favourite of many youngsters. It’s flashy! Who doesn’t like a shove, a jump, a strike and a cool pose? ;)
  • Katsugi waza are sometimes mentioned by Roelof-sensei: they are intended to surprise your opponent by coming in from an odd angle. You raise your shinai over your shoulder, instead of high over your head.
  • Maki waza are famous for making someone lose their shinai. It’s a hard technique, where you spin your opponent’s shinai out of the way by using a small and supple movement from the wrist. Makiotoshi (巻落し, “spin downward”) is the same technique but in the other direction, where the shinai is flung downward.
  • Like suriage and kaeshi, uchiotoshi is an oji waza that happens in “go no sen“. But unlike these two, uchiotoshi consists of two separate movements: one to knock your opponent’s shinai downwards and one to make ippon.
  • Katate techniques are not listed in the table. They are one-handed techniques, often used to surprise your opponent from a larger distance. For example, at the january CT Louis-sensei had us do katate-yoko-men.
  • Kiriotoshi (切り落し) is a “go no sen” timing technique like nuki waza. While your opponent is making his attack, you cut straight down the center line thus not only deflecting his attack but also making ippon. It is demonstrated here and here.
  • Osae waza, familiar in judo, are a form of “hold”. You push your opponent’s shinai downwards (push, not hit!) offering him no escape.
  • Hikibana has been explained to me as grasping the chance offered when your opponent gives in to your seme and is forced backwards.
  • Seme waza involves confusing your opponent, by making him think you’re going for a specific target. Ben Sheppard-sensei explains it over here.

I’m told there are more techniques. Maybe we’ll learn about them some day :)


Closing words

To end this essay, I would like to quote Salmon-sensei:

The one thing that I am sure was obvious to most people is that in kendo, as in the rest of life, you have to “make it happen”. Shikake waza does not work unless you break your opponents centre and oji waza is effective only if you control your opponents timing and pull him into your counter attack.

We are reminded of this in class, if not every week! What ever you do, you need to have an acting role in it. Simply waiting does not work!

I would like to thank both Heeren-sensei and Salmon-sensei for their explanations through email. They helped me a lot in figuring this stuff out.Let op: dit artikel is geschreven door een mudansha, voor andere mudansha. Hoewel ik de afgelopen jaren veel heb geleerd ben ik geenszins een kendo expert. Er kunnen dus fouten in deze tekst staan.

Voor beginnende kendoka kan het zijn dat de verschillende waza die we leren wat verwarrend zijn. Degelijke kihon is natuurlijk van het grootste belang, maar als je wordt gevraagd om men-suriage-men te oefenen, dan kan je maar beter weten wat men bedoelt! Persoonlijk grijp ik steeds terug naar deze pagina op Kendo Guide vanwege z’n schematische overzicht van de belangrijkste waza.

Aanvankelijk kan je kendo technieken in twee groepen verdelen: shikake waza en oji waza, respectievelijk aanvallend en reagerend. Het is een kwestie van initiatief: wie beweegt er als eerste? De Kendo Guide tekening kan ook als de volgende tabel worden weergegeven.


shikake (仕掛け) oji (応じ)
renzoku waza (連続) nuki waza (抜き)
harai waza (払い) suriage waza (刷り上げ)
debana waza (出鼻) kaeshi waza (返し)
hiki waza (引き) uchiotoshi waza (撃落シ)
katsugi waza (担ぐ)
maki waza (巻き)


Het artikel van Kendo Guide legt het allemaal netjes uit, maar is soms wat beknopt. Een beetje uitbreiding moet kunnen, toch? Bijvoorbeeld…


Nuki versus debana

Wat is het verschil tussen nuki kote en debana kote? Als sensei het tijdens de les voor doet kan het voor veel beginners het zelfde lijken: sensei kiest iemand uit voor het voorbeeld, het slachtoffer valt aan en sensei mept’m voordat de aanval z’n doel raakt.

Bovenstaande tabel moet echter het grootste verschil meteen duidelijk maken: timing. Nuki kote en zijn beroemde broertje nuki dou, worden uitgevoerd door een slag te ontwijken die reeds naar jou op weg is. Debana kote e.d. worden uitgevoerd nog voordat jouw tegenstander zijn aanval inzet. Vlak voor hij lanceert knal jij. Het is een kwestie van sen (先), van “sen wo toru“, “anticiperen“.

Waar debana waza “sen no sen” (先の先) is, zijn nuki waza “go no sen” (後の先). Bij de eerste voel je dat je tegenstander gaat komen en ga je tegelijk, bij de tweede zie je dat hij reeds op weg is en blokkeer je hem. Ai-men is ook “sen no sen“. Er is al enorm veel geschreven over het concept sen, dus ik zal daar niet verder over uitwijden. Het is aan je zelf om op te zoek te gaan. In Kendo World hebben artikelen over het onderwerp gestaan en ook Salmon-sensei heeft er over geschreven.

De overige drie oji waza zijn ook “go no sen“: suriagekaeshi en uchiotoshi. Wat ons brengt naar…


Kaeshi versus suriage

Voor veel beginners kunnen kaeshi waza en suriage waza er het zelfde uit zien: sensei staat tegenover z’n hulp, de hulp valt aan, sensei tikt de shinai aan de kant en valt zelf aan. Maar zoals tevoren zijn deze technieken erg verschillend, ondanks dat ze beiden “go no sen” zijn.

Kaeshi waza kom je tegen in kata #4, waar shidachi de bokken van uchidachi’s opvangt en met een draai van de polsen af laat glijden langs zijn eigen bokken. Ook de tegenaanval komt vanuit die zelfde draai met de pols. Suriage technieken zie je in kata #5 waar shidachi zijn aanvaller aanvalt, waarbij de bokken aan de kant wordt geslagen door de zwaai naar boven. In suriage technieken blijft jouw shinai op de middenlijn en slaat hij de shinai van de ander aan de kant door zijn natuurlijke beweging als je zelf een slag maakt.

Maar wacht eens…


Suriage versus harai

Ivan zat al in 2006 met deze vraag: als zowel suriage als harai waza de shinai van je tegenstander aan de kant bewegen, wat is dan het verschil? Wel, om te beginnen is het weer een zaak van timing: harai waza is shikake waza waar jij het initiatief neemt, terwijl suriage waza een oji waza is, een reactie dus.

Bij suriage waza raakt de shinai van je tegenstander verstrikt in jouw opgaande beweging door het midden. Hij wordt daarbij aan de kant geveegd door de vorm en de beweging van je shinai. Bij harai waza sla je zelf actief de shinai van je tegenstander naar boven/beneden/zijwaarts. Voor je zelf een slag maakt gaat jouw shinai eerst terug naar het midden.


Seme versus osae versus harai

In alle drie gevallen zie je een aanvaller die instapt, terwijl het verdedigende zwaard aan de kant gaat. Het verschil zit hem in de wijze waarom de opening wordt gemaakt.

In seme waza is het jouw onoverwinnelijke geest en energie die er voor zorgen dat je tegenstander’s kamae breekt: je stapt met seme naar voren en hij wordt overrompeld. Dat, of je misleidt hem door druk uit te voeren op één doel, om daarna een aanval uit te voeren op een ander doel. In osae waza (“houdgrepen“, zoals in judo) onderdruk je de shinai van de tegenstander en je voorkomt dat hij effectief kan bewegen door zijn shinai naar beneden te drukken. Jouw shinai komt vanaf de zijkant over hem heen en houdt hem daar. Het is geen slag of duw! Je houdt hem alleen maar vast. Als laatste, met harai waza, maak je een kleine en krachtige slag tegen de shinai van de ander, waardoor hij uit het midden gaat. Dit kan naar links/rechts en boven/beneden, wat jou het beste uitkomt.


Nog één sen: sen sen no sen

Initiatief neemt drie vormen aan: go no sen (blokkeer en val aan), sen no sen (handel tegelijkertijd) en sen sen no sen (handel op voorhand). Alle shikake waza, afgezien van debana, worden beschouwd als sen sen no sen: jij handelt voordat je tegenstander dit kan.

In andere budo die traditioneel als niet-aanvallend zijn ingesteld wordt sen sen no sen niet gezien als een daad van aggressie, maar als het voorkomen van een aanval van je tegenstander. Je tegenstander is al volledig ingesteld op het aanvallen, maar jij zorgt er in dit geval voor dat hij die kans niet krijgt. Bijvoorbeeld:  een analyse vanuit aikido en een uitleg vanuit het oogpunt van karate.


Een grafische samenvatting

Al het voorgaande heeft geleid tot de onderstaande tekeningen. Ik ben tot een nieuwe samenvatting gekomen van de belangrijkste kendo waza. Ze zijn gegroepeerd op hun karakteristieken en weer gegeven in een tabel en een Venn diagram.

Dit overzicht is hier te downloaden als poster, om in de dojo op te hangen.

kendo waza table


kendo waza

De rest, wat nog niet besproken is

  • Renzoku waza oefenen wij allemaal, elke week tijdens de training: kote-menkote-men-dou, etc. Het zijn twee of drie slagen die elkaar naadloos opvolgen.
  • Hiki waza zijn populair, want ze zijn zo cool. Wie houdt er nou niet van een duw, een sprong, een mep en een coole pose? ;)
  • Katsugi waza worden nog wel eens door Roelof-sensei aangehaald: je verrast je tegenstander door vanuit een vreemde hoek te slaan. Je haalt je shinai niet omhoog boven je hoofd, maar boven je schouder.
  • Maki waza zijn natuurlijk beroemd omdat je tegenstander z’n shinai kan verliezen. It’s a hard technique, where you spin your opponent’s shinai out of the way by using a small and supple movement from the wrist. Makiotoshi (巻落し, “spin downward”) is the same technique but in the other direction, where the shinai is flung downward.
  • Net als suriage en kaeshi, is uchiotoshi een oji waza die “go no sen” is. Maar uchiotoshi bestaat uit twee afzonderlijke slagen: één om de tegenstander z’n shinai naar beneden weg te slaan, de tweede om zelf ippon te maken.
  • Katate technieken staan niet in de tabel. Het zijn één-handige technieken, waarbij je vaak je tegenstander verrast door van een grotere afstand aan te vallen. Bij de CT van januari liet Louis-sensei ons bijvoorbeeld katate-yoko-men oefenen.
  • Kiriotoshi (切り落し) is een “go no sen” techniek zoals nuki waza. Terwijl jouw tegenstander aanvalt, val jij zelf recht door het midden aan. Door jouw slag zal niet alleen de shinai van de ander uit zijn pad raken, je maakt ook ippon. Je ziet demonstraties van kiriotoshi hier en hier.
  • Hikibana is mij uitgelegd als het grijpen van je kans wanneer je tegenstander naar achteren wordt gedwongen door jouw seme.
  • Osae waza, bekend uit judo, zou je een houdgreep kunnen noemen. Je drukt de shinai van je tegenstander naar beneden. Het is geen slag, maar een druk waar hij niet uit kan ontsnappen.
  • Seme waza gaat om het verwarren van je tegenstander, waarbij je hem laat denken dat je voor een bepaald doel gaat. Ben Sheppard-sensei legt het hier uit.

Men zegt dat er nog meer technieken zijn. Misschien leren we die op een dag! :)


Ter afsluiting

Ik zou graag willen eindigen met een citaat van Salmon-sensei:

The one thing that I am sure was obvious to most people is that in kendo, as in the rest of life, you have to “make it happen”. Shikake waza does not work unless you break your opponents centre and oji waza is effective only if you control your opponents timing and pull him into your counter attack.

Hier worden we tijdens de les, zo niet elke week, aan herinnerd! Afwachten werkt niet, wat je ook doet je moet zelf actief zijn.

Ik wil graag Heeren-sensei en Salmon-sensei bedanken voor hun uitleg via e-mail. Ze hebben me enorm geholpen dit allemaal uit te dokteren.

DIY: training dummiesDHZ: training dummies

KendoDummyLast night Davin pondered how cool it would be to have a striking post in the backyard. Something to do suburi and kihon practice with, outside the dojo. The most obvious choice would be to simply ram a pole into the ground and put a men on it. But there are upscale options too!

For example, Ryan Matthew Johnson of Milwaukee Kendo made a sparring dummy from various pieces of PVC tubing. And if that isn’t cool enough for you, there’s the Best Kendo training dummy which Ton-sensei has built for the Almere dojo. It’s pictured above. With strike zones for men, kote and dou, a movable arm and a way to put a shinai in there it really is the best option we’ve seen :)KendoDummy

Gisteravond filosofeerde Davin over training opties voor in de achtertuin. “Hoe handig zou het zijn om een paal neer te zetten, met een men er op?” Dat kan, maar er zijn mooiere opties!

Ryan Matthew Johnson van Milwaukee Kendo maakte een sparring dummy van verschillende stukken PVC pijp. En als dat niet cool genoeg is, dan is er de Best Kendo training dummy die Ton-sensei heeft gebouwd voor de Almere dojo. Die staat in de afbeelding hier boven. Met slag-zones voor men, kote en dou, een bewegende arm EN een shinai-houder, is dit wel de beste optie die we tot nu toe hebben gezien.

Writing, sharing, teachingSchrijven, delen, leren

One of the things I love about the international kendo community is that we’re a pretty friendly and open bunch. Newbies are quickly welcomed in the midst of the lower-ranked kendoka, with kind words and support. Most teachers and sempai I have met are eager to share their experiences. And despite Renshinjuku not having a ‘second dojo’ / nomikai tradition, there’s plenty of open discussion.

Another way of sharing information with other kendoka, both locally and internationally, is by writing.

Recently, Jack Tacke of the Zanshin crew, sent out a call for papers. Like him, I heartily recommend writing something to share knowledge with your fellow students.  The Kendo World magazine is an indispensable resource for kendoka outside Japan (an article of mine appears in #6.4) and of course us dutchies cannot go without the NKR’s Zanshin. We also try to make our own website a nice resource for (beginning) students, with a growing number of essays available.

If you have something to share, please do so! Is there a topic you’d like to discuss? Did you visit a cool kendo event? Did you buy some awesome new gear you’d like to review? Send it in to the publication of your choice and help out your fellow kendoka :)Eén van de dingen die ik zo mooi vind aan de internationale kendo gemeenschap, is de vriendelijkheid en openheid. Nieuwelingen worden vlug en met veel steun opgenomen in de lagere rangen. De meeste sensei en sempai staan altijd paraat om hun ervaring te delen. En ondanks dat Renshinjuku geen ‘tweede dojo’ / nomikai traditie heeft zijn er genoeg open discussies.

Een andere, mooie manier om informatie te delen met kendoka uit Nederland en de rest van de wereld is door te schrijven.

Deze week deed Jack Tacke van Zanshin een oproep aan alle NKR-leden, voor artikelen en verhaaltjes voor de volgende nummers. Ik schaar me achter hem en kan je van harte aanbevelen om iets te schrijven. Je helpt er je mede-kendoka mee! Kendo World magazine is voor alle kendoka buiten Japan een onmisbare bron van kennis (ik heb zelf iets voor KW#6.4 geschreven) en wij Hollanders kunnen natuurlijk ook niet zonder de Zanshin. Ook onze eigen website proberen we een rijke bron van (beginners) informatie te maken, met een groeiend aantal artikelen.

Heb je iets om te delen, doet dat dan! Is d’r een onderwerp waar je graag over vertelt? Ben je op een fantastisch kendo evenement geweest? Heb je wat coole nieuwe spullen die je wilt reviewen? Stuur wat in naar de publicatie van je keuze en help je mede-kendoka! :)

Path to excellence 2De weg naar kwaliteit 2


Continuing where we last left off regarding the requirements of hard work and perseverance…

American TV and radio producer Ira Glass once said the following. While his quote pertains to creative work I find that it applies equally to other activities, including martial arts. The image above is part of a wonderful comic by Zen Pencils (a source of great, inspiring comics!).

All of us who do creative work, like, y’know we get into it and we get into it because we have good taste. But it’s like there’s a gap. That for the first couple of years that you’re making stuff, what you’re making isn’t so good. It’s not that great. It’s trying to be good, it has ambition to be good, but it’s not quite that good. But your taste—the thing that got you into the game—your taste is still killer. And your taste is good enough that you can tell that what you’re making is kind of a disappointment to you. A lot of people never get past that phase and a lot of people at that point they quit.

I would just like to say to you—with all my heart—is that most everybody I know who does interesting creative work went through a phase of years where they had really good taste and they could tell what they were making wasn’t as good as they wanted it to be. They knew it fell short. It didn’t have the special thing that we wanted to have… Everybody goes through that… You’ve got to know that it’s totally normal.

The most important possible thing you can do is do a lot of work. Do a huge volume of work. Put yourself on a deadline so that every week or every month you know you’re going to finish one story. Because it’s only by actually going through a volume of work that you are actually going to catch up and close that gap and the work you’re making will be as good as your ambitions.

It takes a while. It’s going to take you a while. It’s normal to take a while. And you just have to fight your way through that, okay?

For kendo it’s the same, isn’t it? Many of recognize good kendo and we admire those in whom we perceive excellence. We know that our own kendo is lacking and we know where we want to go with it. It’s just that it will take a lot of hard work.

This page has a video of mr Glass’ speech.


We hebben het laatst gehad over kendo en de 10.000 uur regel.

Ira Glass, TV en radio producent, zei ooit het onderstaande. Hoewel zijn citaat gaat over creatief werk, vind ik dat het ook van toepassing is op andere dingen zoals martial arts. Bovenstaande tekening is onderdeel van deze prachtige strip van Zen Pencils (een bron van inspirerende strips!).

All of us who do creative work, like, y’know we get into it and we get into it because we have good taste. But it’s like there’s a gap. That for the first couple of years that you’re making stuff, what you’re making isn’t so good. It’s not that great. It’s trying to be good, it has ambition to be good, but it’s not quite that good. But your taste—the thing that got you into the game—your taste is still killer. And your taste is good enough that you can tell that what you’re making is kind of a disappointment to you. A lot of people never get past that phase and a lot of people at that point they quit.

I would just like to say to you—with all my heart—is that most everybody I know who does interesting creative work went through a phase of years where they had really good taste and they could tell what they were making wasn’t as good as they wanted it to be. They knew it fell short. It didn’t have the special thing that we wanted to have… Everybody goes through that… You’ve got to know that it’s totally normal.

The most important possible thing you can do is do a lot of work. Do a huge volume of work. Put yourself on a deadline so that every week or every month you know you’re going to finish one story. Because it’s only by actually going through a volume of work that you are actually going to catch up and close that gap and the work you’re making will be as good as your ambitions.

It takes a while. It’s going to take you a while. It’s normal to take a while. And you just have to fight your way through that, okay?

Voor kendo gaat’t zelfde op, niet waar? Velen van ons herkennen goede kendo en we kijken op naar hen die echt goed zijn in kendo. We weten dat ons eigen kendo nog lang niet goed genoeg is, maar we weten waar we heen willen. Om er te komen zullen we gewoon heel lang, heel hard moeten werken.

Deze pagina heeft een video van mr Glass’ toespraak.

Map of all dutch dojoPlattegrond Nederlandse dojo

While our friends of the NKR are working out their new website, we have gone ahead and created something they may find useful. We’ve put together a Google Maps project that puts every kendo dojo from the Netherlands on the map. That way new students can easily find a dojo close to their homes.

Did you know there are 22 kendo dojo in the Netherlands? And that they have a total of 26 locations?

View Kendo dojo Nederland in a larger mapTerwijl onze vrienden van de NKR bezig zijn om hun website te vernieuwen, hebben wij alvast een Google Maps project gemaakt dat alle Nederlandse kendo dojo op de kaart zet. Zo kunnen nieuwe studenten gemakkelijk een dojo bij hun in de buurt vinden.

Wist je dat Nederland wel 22 kendo dojo heeft? En dat het overzicht in totaal 26 trainingslocaties telt?

View Kendo dojo Nederland in a larger map